Türk Eğitim-Sen’den YÖK’e Türkçe tepkisi. Türk Eğitim-Sen İstanbul İl Başkanı Yrd.Doç.Dr.
Hanefi Bostan imzasıyla yapılan açıklamada, YÖK’ün, doçentliğe yükseltme değerlendirmesi
için hemen-hemen her bilim dalında yabancı dilde yayınlanmış makale ve kitaplara Türkçede
yayınlanmış olanlara oranla çok daha yüksek puan verdiğini ve bazı alanlarda da doğrudan
bir yabancı dil zorunluluğu koyduğunu bildirdi.
Yard.Doç.Dr. Bostan’ın konuyla ilgili açıklaması şöyle:
TÜRKÇE BİR MEDENİYET DİLİDİR
“Türk Dili, yani Türkçe, kronolojik olarak tarihte çok gerilere kadar götürülebilen nadir
dillerden olduğu gibi, kırk civarında lehçesi ile en az çeyrek milyar insanın konuştuğu,
en yaygın, yaşayan dillerden birisidir. Fakat Türkçenin asıl önemi bunlardan daha
ileridedir: Türkçe, medeniyet kurabilmiş, yani “medeniyet dili” seviyesine yükselebilmiş
az sayıdaki yüksek kültür ve medeniyet dillerindendir. Türkçenin bu seviyeye yükselmesi
elbette kolay olmamış, asırlar süren bir birikim ile elde edilebilmiştir.
Bir dilin gelişebilmesi için mutlaka o dilde yüksek kültür ürünlerinin verilmesi
gerekmektedir. Bu hale göre, kendisiyle ilim yapılmayan, felsefe yapılmayan, elit
tabakanın dünyasından sökülüp atılan Türkçe nasıl olur da gelişebilir ve bir yüksek
kültür ve medeniyet dili haline gelebilir?
DOÇENTLİĞE YÜKSELME DEĞERLENDİRMESİ
YÖK, doçentliğe yükseltme değerlendirmesi için hemen-hemen her bilim dalında yabancı
dilde yayınlanmış makale ve kitaplara Türkçede yayınlanmış olanlara oranla çok daha
yüksek puan vermekte ve bazı alanlarda da doğrudan bir mecburiyet koymaktadır. Ayrıca,
bunun yanında doçentlik, yardımcı doçentlik ve profesörlük kadro atamalarında dahi birçok
üniversite tarafından aynı politika takip edilmektedir. Bu uygulama Türkiye’de Türk
Dili’ni üniversite dışına kovmaktan başka bir anlam taşımamaktadır.
Aşağıda, doçentliğe yükseltme için yerli ve yabancı yayınların kredi sistemini veren
liste bu bakımdan yoruma hacet bırakmayan ap-açık bir belge niteliğindedir.
I. Uluslararası yayın ve atıflar:
1) SSCI, SCI-Expanded veya AHCI kapsamındaki dergilerde yayımlanmış tam
makale, 4 puan
2) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan kitap, 5 puan
3) İlgili alanda önde gelen ülkelerin hakemli bilimsel/mesleki dergilerinde yayımlanmış
tam makale, 2 puan
4) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan kitap, 5 puan
5) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan kitapta bölüm
(ansiklopedi maddesi dâhil), 3 puan
6) İlgili alanda önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanan kitap
editörlüğü, 4 puan
7) Uluslararası nitelikli bilimsel/mesleki kuruluşlar tarafından periyodik olarak
düzenlenen ve bildiri önerilerinin uluslararası nitelikte hakemler/seçici kurul
tarafından seçildiği bilimsel toplantılarda sunularak tam metin olarak yayımlanan
bildiri, 1 puan
8) Yukarıda tanımlanan yayınlara, diğer yazarlar tarafından yapılan bir atıf, 0,5 puan
II. Ulusal yayınlar:
1) Ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış tam makale, 1 puan
2) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitap (ders kitabı hariç), 3 puan
3) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitapta (ders kitabı hariç) bölüm, 1
puan
4) Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanan kitap (ders kitabı hariç)
editörlüğü, 1 puan
5) Arkeoloji, sanat tarihi ve antropoloji alanlarında, bilimsel bir kurum tarafından
desteklenen arazi projesi yöneticiliği yapmış olmak, 1 puan
6) Ansiklopedi ve sözlük maddelerindeki puanlamada yurtdışı yayınlarda 0,5 puan;
Yurtiçi yayınlarda 0.25 puan ve bu puan türünden en fazla 1,5 puan.
7) Ulusal tebliğler, 0,25 puan (toplamı 1 puanı geçemez)
YABANCI DİLLE EĞİTİM-ÖĞRETİM
Yabancı dil bilmek ile yabancı dil ile eğitim-öğretim yapmak ayrı şeyler olduğu gibi,
yine, yabancı dil bilmek ile yüksek kültür eserlerini ve bu cümleden olmak üzere ilmî ve
felsefî eserlerini yabancı dilde verip o yabancı dili kendi ülkesinde yüksek kültürün ve
akademik hayatın en itibarlı dili haline getirirken kendi dilini “sokağın dili” haline
indirmek kabul edilemez büyük bir yanlışlıktır. Bu bir bakıma, millî dile ve millî
kültüre ve medeniyete ihanetten başka bir anlam taşımamaktadır. Çünkü unutulmamalıdır ki,
bir bilim insanının akademik kimliği konuştuğu dil ile değil yazdığı ile belirlenir.
İngilizce neşriyat yapan bir Türk bilim insanı, Türk kültür ve medeniyetinin değil,
Anglo-Sakson kültür ve medeniyetinin bir parçası olur. Söz gelimi, Türkçe yerine
İngilizceyi tercih eden bir Türk felsefecisi, esasında, Türk felsefesinin değil Anglo-
Sakson felsefesinin yazarı olacaktır.
Bunun yanında yabancı dil ile neşriyata karşı olan da yoktur; ancak bunun yolu, Türk
akademisyenlerini yabancı dil ile yazmağa o yabancı dile hizmet etmeğe zorlamaktan
geçmez. Daha mantıklı ve daha tutarlı bir başka yol “tercüme”dir. Bu konuda, YÖK, Millî
Eğitim Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı müşterek bir kurum oluşturarak, hem Türkçeden
yabancı dillere, hem de yabancı dillerden Türkçeye düzenli ve sistematik tercüme
yaptırabilirler. Bu suretle, bir yandan Türk akademisyenlerinin neşriyatını dünyaya
açarken diğer yandan da yabancı akademik neşriyatı Türkçeye kazandırmak suretiyle eşsiz
bir hizmette bulunabilirler ve bulunmalıdırlar da.
Bunun yanında, böyle bir tercüme faaliyeti, sadece Türkçeden İngilizceye ve İngilizceden
Türkçeye olacak şekilde sınırlandırılmamalıdır. Birçok dilde tercüme ve yayın
yapılmalıdır. Bunun sonucunda hem Türk akademisyenlerin yayınları daha geniş çaplı bir
akademik dünyaya açılmış olacak ve hem de İngilizce dışındaki dillerde yapılan yayınların
da tanıtılması suretiyle bir yandan İngilizcenin tahakkümü kırılırken diğer yandan da
farklı dillerdeki akademik neşriyatla da bağlantı kurulması sağlanacaktır.
YÖK’ün, yukarıda ana hatlarıyla tasvir etmiş olduğumuz hususları ciddiyetle dikkate
almasını ve “Beyaz Efendinin Dili”ne değil “Türkün Dili”ne hizmet etmesini bekliyoruz.”
